Uzm. Dr. Büyükceran, OSB’nin her 31 çocuktan birinde görüldüğünü belirtti. Erken çocukluk döneminde ortaya çıkan belirtilerin fark edilmesi tanı sürecini hızlandırıyor.
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Özge Çelik Büyükceran, Otizm Spektrum Bozukluğu’nun (OSB) erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve yaşam boyu sürebilen bir nörogelişimsel durum olduğunu açıkladı. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) tarafından 2025 yılında yayımlanan izlem verilerine göre, OSB her 31 çocuktan birinde görülmektedir. Dr. Büyükceran, bu artışın farkındalığın ve erken değerlendirme imkanlarının gelişmesiyle ilişkili olduğunu kaydetti.
Uzm. Dr. Özge Çelik Büyükceran, OSB’nin temel olarak sosyal iletişim alanında güçlükler ve sınırlı, tekrarlayıcı davranış örüntüleri ile karakterize olduğunu vurguladı. Her çocukta farklı klinik görünümlerle ortaya çıkabilen OSB için erken belirtilerin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtti.
Erken çocukluk döneminde isme tepki vermeme, göz teması kurmada zorluk, işaret edilen nesneye bakmama ve dil gelişiminde gecikme gibi bulgular önemli uyarı işaretleri arasında yer alır. Büyükceran, bu belirtilerin erken fark edilmesinin tanı sürecini hızlandırdığını ifade etti.
Otizm tanısını çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı koyar. Tanılama süreci yalnızca tek bir görüşmeyle sınırlı değildir. Tanı, ayrıntılı gelişim öyküsünün alınması, çocuğun klinik gözlemi ve standardize değerlendirme araçlarının kullanılması ile multidisipliner bir yaklaşımla yürütülür.
Dr. Büyükceran, tanı sürecinde yaşanan gecikmelerin müdahale sürecini doğrudan etkilediğini vurguladı. Erken çocukluk dönemi, beyin gelişimi açısından en yüksek nöroplastisite dönemidir ve bu dönemde başlanan müdahaleler belirgin kazanımlar sağlar.
Erken dönemde başlanan müdahalelerin uzun vadeli işlevsellik üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Bireye özgü yapılandırılmış müdahale programları; iletişim, sosyal uyum ve günlük yaşam becerilerinde anlamlı ilerlemeler sağlayabilmektedir.
Müdahale planları bireye özgü yapılandırılır. Erken çocukluk döneminde aile katılımını içeren, sözel olmayan iletişim becerileri ve dil konuşma terapileri ön plandadır. Okul çağında sosyal beceri eğitimleri önem kazanırken, ergenlik ve yetişkinlik döneminde bağımsız yaşam ve mesleki becerilerin geliştirilmesine odaklanılır.
Psikofarmakolojik tedaviler, otizmin çekirdek belirtilerine yönelik değildir. Bu yaklaşımlar daha çok eşlik eden klinik durumların yönetiminde kullanılır.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kaygı bozuklukları, depresyon veya uyku sorunları gibi durumlarda ilaç tedavileri gündeme gelebilir. Ancak bu tedaviler her zaman eğitsel ve psiko-sosyal müdahalelerle birlikte, destekleyici nitelikte uygulanmalıdır.
Yorum Yap