İmplant öncesinde çene kemiğinin yapısı ve cerrahi hazırlık süreçleri

Ağız ve diş sağlığı alanında faaliyet gösteren Ekiz Clinic bünyesinde paylaşılan bilgilere göre, implant cerrahisinde başarıya ulaşmak için çene kemiğindeki eksikliğin miktar kaynaklı mı yoksa doku yoğunluğu kaynaklı mı olduğunu net bir şekilde ayırt etmek gerekiyor.

Halk arasında sıklıkla dile getirilen kemik azlığı ifadesi klinik aşamada tek başına yol gösterici olmuyor. Çene kemiği istenen dikey mesafede bulunmasına rağmen süngerimsi dokusu çok seyrek kalabiliyor, buna karşılık oldukça sert ve yoğun bir kemik dokusunun da eni ya da boyu implant için yetersiz gelebiliyor. Bazı vakalarda ise bu iki tablo bir arada izleniyor. Dolayısıyla cerrahinin rotasını belirlemede üç boyutlu görüntüleme yöntemleri ve klinik muayene vazgeçilmez iki temel adım olarak öne çıkıyor.

Çenede sertlik dereceleri ve bölgesel farklılıklar

Diş hekimliği pratiğinde kemik dokusunu sınıflandırmak amacıyla dış yüzeydeki sert kortikal tabaka ile iç kısımdaki gözenekli süngerimsi dokunun oranı esas alınıyor. Bu ayrıma göre kemik yapıları dört temel grupta toplanıyor:

• D1: Büyük bir bölümü yoğun kortikal kemikten meydana gelen yapı, sıklıkla alt çenenin ön tarafında görülüyor.
• D2: Kalın bir kortikal katman ile sıkı süngerimsi dokunun birleşimi, alt çenede ve üst çenenin ön kısımlarında yaygın bulunuyor.
• D3: İnce kortikal kabuk ve gözenekli süngerimsi alanlar, genel olarak üst çenede tespit ediliyor.
• D4: Fazlasıyla ince kortikal tabaka ile çok seyrek süngerimsi yapı, çoğunlukla üst çenenin arka bölgesinde yer alıyor.

Numaranın büyümesi kemiğin giderek yumuşadığını, dolayısıyla implantın ilk yerleşim anındaki mekanik tutunmasının güçleştiğini ifade ediyor. Ancak bu dağılım sadece genel bir yatkınlığı gösteriyor. Aynı çenenin farklı noktalarında bambaşka yoğunluk dereceleriyle karşılaşmak mümkün olduğundan her implant yuvası kendi özelinde ele alınıyor. Zayıf kemik nitelemesi çoğunlukla D3 ve D4 sınıflarını kapsıyor. Özellikle üst çenenin arka tarafında hem yoğunluğun düşük olması hem de sinüs boşluğunun yüksekliği daraltması planlamayı daha hassas kılıyor.

Tomografik analiz ve cerrahi yuvanın açılması

Üç boyutlu tomografi sayesinde çene kemiğinin dikey boyutu, eni ve çevredeki anatomik sınırlarla ilişkisi inceleniyor. Üst çenede sinüs tabanı, alt çenede ise sinir kanalı implantın boyunu doğrudan kısıtlayan anatomik yapılar arasında bulunuyor. Kemik yoğunluğuna dair ön izlenim tomografiden edinilse de kesin sonuca kemik açılırken karşılaşılan fiziksel dirençle varılıyor. Diş çekiminden sonra uzun yıllar geçtiğinde dişsiz bölgedeki erime hızlanıyor. Bireyin sigara alışkanlığı, kan şekeri dengesi, kemik erimesi ilaçları ve geçmiş dişeti problemleri hekimin değerlendirmesinde rol oynuyor.

Yoğunluğu zayıf bölgelerde implantın ilk anda kımıldamadan durabilmesi, yani primer stabilite kritik önem taşıyor. Standart yuva açma yöntemleri bu tutuşu sağlayamadığında cerrahlar farklı tekniklere başvurabiliyor:

• Yuvanın implantın kendi çapından daha dar hazırlanması ve yerleştirme esnasında çevre kemiğin sıkıştırılması
• Kemik dokusunu dışarı çıkarmak yerine yuva kenarlarına doğru presleyen osseodensifikasyon frezlerinden yararlanılması
• Düşük yoğunluklu zeminlerde tutunmayı artıran özel gövde ve diş tasarımına sahip implant türlerinin seçilmesi
• İmplant üzerine protez yerleştirme vaktinin kemiğin biyolojik tepkisine göre esnetilmesi

Bu uygulamalardan dar yuva açma tekniğinin yerleştirme torkunu yükselttiği derlemelerde görülse de uzun dönemli klinik veriler kısıtlı kalıyor. Osseodensifikasyon yönteminin de ilk tutunmayı artırdığı güncel derlemelerde aktarılıyor, fakat araştırmaların çoğunun kısa süreli olduğu ve uygulama koşullarının farklılık gösterdiği vurgulanıyor. Hiçbir metot her hastada geçerli evrensel bir formül sunmuyor. Aşırı sıkıştırma kemikte aşırı gerilime yol açabildiğinden hekim direnci ölçerek protez aşamasına karar veriyor, gereğinde implant dişetinin altında bırakılarak yükten korunuyor.

Yetersiz hacim sorununda cerrahi yöntemler

Sorun kemiğin sertliğinden ziyade hacminden kaynaklanıyorsa sinüs tabanının yukarı doğru kaldırılıp araya kemik tozu konduğu sinüs lifting operasyonu gündeme geliyor. Çene sırtının genişlik olarak yetersiz kaldığı vakalarda kemik greftleri uygulanırken, tamamen dişsiz çenelerde mevcut kemiğin elverdiği açılı implant konumlandırmaları tercih edilebiliyor. Tedavi kararı karşı çenedeki dişler, genel sağlık ve hastanın beklentileriyle şekilleniyor. İyileşme safhasında greftlerin olgunlaşması süreyi uzatabiliyor. Muayenede tomografi görüntülerini hekimle birlikte değerlendirmek tedavi adımlarını anlamayı kolaylaştırıyor.